Wprowadzenie
Szastały to wieś położona w malowniczym regionie województwa podlaskiego, w powiecie bielskim, w gminie Bielsk Podlaski. Zlokalizowana przy drodze krajowej 66, wieś ta ma bogatą historię sięgającą XVI wieku. W artykule przyjrzymy się historii Szastałów, ich znaczeniu kulturowemu oraz aktualnemu statusowi mieszkańców tej miejscowości.
Historia Szastałów
Szastały są jedną z sześciu „miejskich” wsi w okolicach Bielska Podlaskiego. Ich mieszkańcy cieszyli się prawami i przywilejami typowymi dla miast. Wieś po raz pierwszy została wspomniana w dokumentach w 1576 roku jako Koszczyno. W okresie pomiarów włócznych, Szastały były osadzone na 29 włókach ziemi, co świadczy o ich rolnej tradycji.
W 1779 roku wieś nadal nosiła nazwę Koszczyno i miała 41 domostw zamieszkanych przez mieszczan oraz 6 chat chłopów pańszczyźnianych, znanych jako „komornicy”. W tym czasie większość budynków znajdowała się po południowej stronie ulicy. Najczęściej występującym nazwiskiem w tej miejscowości było Puhacz, które później zmieniło formę na Puhacewicz, a obecnie znane jest jako Pugacewicz.
W XIX wieku Szastały przeszły zmiany administracyjne. Do 1839 roku mieszkańcy należeli do parafii Preczyścieńskiej i Mikołajewskiej w Bielsku Podlaskim, a następnie zostali dołączeni do Michajłowskiej parafii. W 1896 roku wieś liczyła już 61 domostw zamieszkanych przez 309 osób.
Demografia i struktura społeczna
Zgodnie z Pierwszym Powszechnym Spisem Ludności przeprowadzonym w 1921 roku, wieś Szastały liczyła 126 mieszkańców (67 kobiet i 59 mężczyzn) zamieszkujących w 28 budynkach. Wszyscy mieszkańcy zadeklarowali białoruską przynależność narodową oraz wyznanie prawosławne. Tak więc wieś od samego początku była domem dla społeczności białoruskiej, co miało wpływ na jej kulturę i tradycje.
W okresie międzywojennym Szastały należały do gminy Łubin, co również wpłynęło na rozwój lokalnej infrastruktury oraz relacje społeczne. Miejscowość była miejscem spotkań i interakcji między różnymi grupami etnicznymi i religijnymi, co wzbogaciło jej dziedzictwo kulturowe.
Kultura i religia
Kultura Szastałów jest silnie związana z tradycjami białoruskimi oraz prawosławnymi. W latach dziewięćdziesiątych XX wieku z inicjatywy o. Leontija Tofiluka oraz mieszkańców wsi rozpoczęto budowę drewnianej cerkwi koło cmentarza. Projekt wykonał Zachary Szachowicz, a kamień węgielny pod świątynię Ikony Matki Bożej „Pomnożycielka Chlebów” położono 13 czerwca 1999 roku.
Cerkiew charakteryzuje się zrębową konstrukcją oraz estetycznym wyglądem, doskonale wpisującym się w okoliczny krajobraz. Świątynia ta podlega prawosławnej parafii św. Michała Archanioła (Michajłowskiej) w Bielsku Podlaskim i stanowi ważny element życia duchowego lokalnej społeczności.
Oprócz cerkwi, we wsi znajduje się także prawosławny cmentarz o powierzchni 0,3 ha, założony w XIX wieku. Dla wiernych kościoła rzymskokatolickiego natomiast istnieje parafia Miłosierdzia Bożego w Bielsku Podlaskim, co świadczy o różnorodności wyznaniowej tej niewielkiej miejscowości.
Współczesność Szastałów
Dziś Szastały to spokojna wieś, która mimo swojej niewielkiej liczby mieszkańców zachowuje swoje unikalne cechy kulturowe i historyczne. Przez lata wieś przeszła wiele zmian administracyjnych; od 1975 do 1998 roku była częścią województwa białostockiego. Obecnie pozostaje ważnym punktem na mapie regionu podlaskiego oraz atrakcją dla turystów poszukujących autentycznych doświadczeń związanych z kulturą białoruską.
Mieszkańcy Szastałów kontynuują tradycje swoich przodków, angażując się w życie lokalnej społeczności oraz pielęgnując swoje korzenie narodowe. Współczesna wieś stanowi przykład harmonijnego współistnienia różnych kultur i tradycji, które wzbogacają życie jej mieszkańców.
Zakończenie
Szastały to nie tylko miejsce na mapie Polski, ale także symbol białoruskiej kultury i tradycji obecnych w Polsce. Ich historia jest świadectwem długotrwałych relacji między różnymi grupami etnicznymi oraz ich wspólnego współżycia na przestrzeni wieków. Cerkiew oraz cmentarz prawosławny stanowią ważne elementy życia duchowego społeczności, a lokalne tradycje kulturalne są pielęgnowane przez mieszkańców.
W obliczu współczesnych wyzwań Szastały pozostają przykładem małej miejscowości, która potrafi czerpać z bogatej przeszłości i adaptować się do zmieniających się warunków życia. Dzięki temu wieś ta ma szansę być nie tylko miejscem zamieszkania, ale również punktem odniesienia dla przyszłych pokoleń.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).